Sanatın oluşumunda, kültürün temel taşlarından biridir masal…

Nikos KAZANCAKİS’in söylediği gibi…
‘Gerçek’ten daha ‘gerçek’ olan bir şey var mıdır?
Evet Vardır: Masal!
(El Greko’ya Mektuplar)

Kültürleri bir sonraki nesillere aktaran ve onları yaşatan unsur ‘dil’dir. Yazın öncesi dönemlerden günümüze kadar aktarılan bir çok bilgiyi elbette dil sayesinde öğrendik. Masallar ise genellikle halkın yarattığı, ağızdan ağıza, kuşaktan kuşağa sürüp gelen, çoğunlukla insanların veya tanrıların başından geçen, olağan dışı olayları anlatan hikâyelerdir.

La Fontaine, tam adıyla Jean De La Fontaine, 1621 ile 1695 yılları arasında yaşamış bir Fransız yazardır. Masalları dilden dile dolaşan ünlü yazar, uzun yıllar ormanlık bir bölgede yaşamıştır. Masallarına konu olan hayvanlar konuşurlar. Bu türe, hayvanların ağzından anlatılan masalara; Fabl adı verilir. Olaylar şiirsel bir dille anlatılır. Çok etkileyicidirler, öyle ki, sadece çocuklar değil büyükler de severek dinler bu masalları... Kurnaz tilkiler, kibirli aslanlar, çalışkan karıncılar ve bir dolu sevimli hayvancık La Fontaine'in masallarından bize seslenirler.

Çocukluğumuzun vazgeçilmezi olan masallar, sanatsal gelişimin de başlangıcını oluştururlar. Çocuk Düşselliğini ve yaratıcılığı geliştirir. “Çocuklukta ana dilin gelişmesine, hayal gücünün zenginleşmesine yardımcı olan masal, aynı zamanda çeşitli yararlar sağlayan bir sanat ve eğitim- öğretim aracıdır. Henüz okuma - yazma bilmeyen okul öncesi çağındaki yavruların başlıca fikir ve duygu besinini masallar teşkil eder. Masallar sayesindedir ki çocuk, ana dilinin kelimelerini, kullanma yollarını, halk dilinde yaşayan canlı söz cevherlerini kolaylıkla kavramaya ve bir gün doğrudan doğruya okuyabilmek üzere okuma isteğini duymaya başlar. Çocuk masal sayesinde insan tiplerini ve çeşitli karakterleri de tanır.” (1)

Çocuk gelişiminde önemli olan masalları anlatmak, eğitimde önemli ve vazgeçilmezdir.
Bu nedenle masalın anlatımında kullandığımız dili de özenle kullanmalıyız.
Sanatın tüm dalları söylencelerden etkilenmişlerdir.
Efsanelerin temelinde yatan masallar ise; TİYATRO, BALE, MÜZİK gibi bir çok sanat dalının temelinde yer alırlar. Antik dönem tiyatro eserlerinde, danslarında, müziklerinde önemli yer tutan efsaneler, tarihsel bilgiyi ve toplumsal yaşamın dinamiklerini de bizlere aktarırlar.

Ancak bu fonksiyonlarının önünde ve hepsinden daha önemli olarak onlar gerçektirler.
‘Mitoloji’nin sözcük anlamı "efsane bilimi"dir. ilkel insanların ve insan üstü varlıkların başından geçen masalsı olayların incelenip anlatılmasıdır. Eski çağlarda yaşamış olan insanların doğa olaylarına, sosyal ilişkilerine, dini inanışlarına bakış açılarının yorumlanmasıdır.

Günümüzde bir çok terim ve kullanılan deyimler mitolojik kökenlidir. Okyanus, Pandora’nın Kutusu, Afrodit kadar güzel, …. gibi bir çok sözcük mitoloji kaynaklıdır.

Masallar, sanatın temelinde bu kadar önemli iken belki de biz büyükler masallara daha yakın olmalıyız. Mitolojiye baktığımızda, bu günü daha iyi anlayacağımıza ve geçmişin dokusunu daha iyi algılayabileceğimize şüphe yok.

Çocuk eğitiminde masallar vazgeçilmezdir. Onlar kültürün, dilin, toplumsal dokunun aktarılmasında ve hayallerimizdeki uçan atlardan ( pegasus ), pan flüte kadar uzanan yaşadığımız her anın içindeki en önemli toplumsal gerçektir.

(1) EnverNaci GÖKŞEN, Örnekleriyle Çocuk Edebiyatımız, İstanbul 1980, s.58.